Cèuta

Aumens son quinze. Quinze mòrts que s’acantièren en victimari dera istòria, en autar deth sacrifici dera economia globau, era desigualtat insauvabla e eth benèster escandalós d’ues minories cada còp mès arriques. Quinze mòrts as pòrtes dera peninsula, coma es queigudi en Lampedosa, non ei pas ua causa entà desbrembar de forma frivòla e naturau. E totun, voleríem desbrembar-les lèu (eth govèrn de forma irresponsabla, e nosati, que non sabem ce com acabaram, damb santa resignacion), com s’es defuntats formèssen part dejà deth paisatge dera desesperacion en moments en qué sonque demoren trobar era esperança en exili. Mès eth sòn idòl encara reverbère en hons dera nòsta consciéncia. Es prumèri que l’entenen son es madeishi carrabinèrs que sauven es termières, ara ordre d’ues politiques determinades. Per tant, ei faussa era dictomina cercada a favor d’uns o d’uns auti. Sauvadors des immigrants o defensors deth benemerit còs. Non ei aquerò. De hèt, damb es policies me passe coma Pasolini quan les defenie pera sua origina obrièra dauant des hilhs de “papà”. Dauant des heiredes e indiferentes “rasons d’Estat” (o des Estats europèus), aurie de primar eth principi de solidaritat, de misericòrdia, de digne tracte encara qu’era sua sòrt sigue era de tornar-se’n tara pàtria esparrecada. Principi de cristiana caritat, universau fraternitat, coma reclame er arquevèsque de Tangèr, ena linha deth pontificat de Francés, damb frases que, per cèrt, dèishen en evidéncia er extremisme intolerant que, de viatges, presumís d’ua catolicitat a pròva de bombes: “Cap persona non pòt demorar ara pòrta de casa, sigue d’ua auta religion, atèu, omosexuau o non sabi ce qué. Jesús non demanaue pes identitats”.

(DIARI SEGRE, 8 de març de 2014)

Sequèles

Dempús des mesi transcorrudi, d’ençà d’aqueth dia de junh, de rebrembe malastrat entà toti, en qué bramèc Garona, encara divisam bères maishines qu’estornegen es calhaus der arriu entà tornar tath lòc aquerò que, dilhèu, ja non poderà ocupar era madeisha plaça. Rebrembam, coma non, es moments vescudi peth desbordament dangerós, sustot es que le patiren de forma dirècta. Mès tanben auem presentes es prumères ores en qué comencèren a vier, en processon, aguesti aparelhs damb còth long e pas reposat enquia ua destinacion dilhèu desconeishuda tà fòrça d’eri damb er objectiu esforçat de gratar ua tèrra envadida peth descontrotlat element liquid. Semblen bèsties de hèr que sagen de hèr-se damb un pessic d’arriu, com aqueres que diden que i auec sus era tèrra abantes dera edat de hèr e dera edat der òme. Damb mès o mens eficàcia, quauqui des servicis e es infraestructues basics s’an restablit, com ei per toti coneishut, mès tanben demoren es herides dubèrtes, era natura cambiada e d’auti trabalhs que, damb ua gestion integrau e previsora, calerie hèr encara enes airaus e es òbres que, coma es camins agricòles, es pònts esbauçats e aqueres aigües libertines, dilhèu non son tan vedibles ne tar ensem des passants ne, encara mens, tà uns pressupòsti publics amendridi e afeblidi, en uns moments en qué optar per ua inversion en un lòc o en un aute, sense adméter resultats inclusius, pòt arténher era categoria d’un ahèr damb repercussions territoriaus inimaginables hè pògui ans entà darrèr. Tot ac voleríem apariar dejà, mès eth temps passe e encara s’i a d’amasegar tà re.hèr aumens çò qu’ei ara pendent. Qu’era urgéncia des prumèri moments non mos hèsque a desbrembar çò d’important tostemp.  

(DIARI SEGRE, 22 de hereuèr de 2014)

Èm Aran

Unitat d’Aran ven d’encetar ua campanha damb eth lèma Èm Aran! Ne vegueria, ne comarca entà reivindicar era singularitat dera Val d’Aran, que constitusís ua “entitat territoriau singular laguens de Catalonha”, segontes era definicion ja recurrenta der Estatut d’Autonomia. Hè quauqui dies, hadíem referéncia ací as risqui as quaus ei sosmetuda era autonomia aranesa per part des podèrs publics superiors, per miei dera tramitacion dera lei de govèrns locaus, possada peth govèrn catalan. Non ei mens cèrt qu’es moments actuaus, d’efervescéncia nacionalista, tanpòc conviden ar optimisme, pr’amor qu’era nòsta situacion de país petit o ben demore dirèctament desbrembada o ben, dilhèu piri, ei subjècta a ua utilizacion de part pes interèssi en luta. Pr’amor d’açò, ère de besonh un tòc d’atencion entà deféner çò que credem ei just, açò ei: qu’Aran non pòt èster equiparat a ua comarca mès, ne, per tant, pòt préner part de cap de vegueria o division territoriau que non sigue era pròpria, non pas per rasons metafisiques, senon per rasons estrictament politiques, en melhor sens possible. Aran emergís, non pas per isolament, senon per reconeishement federalizant (mès enlà d’eth); non pas a compdar d’uns drets pre-existents, pre-politics e ancestraus (encara que dilhèu n’abusam massa), senon coma comunautat politica formada per ciutadans e ciutadanes, ei a díder, per òmes e hemnes liures e iguals, qu’exercissen, ara e ací, er autogovèrn en orizon dera igualtat intrinsèca ara politica e era autonomia derivada dera equivaléncia des sòns membres, que remitís non tant a ua identitat essenciau coma a ua pluralitat foncionau, pragmatica e activa. Aguest ei, aumens, er ideau (sense eth quau era politica deven escura societat administrada) qu’a de perméter eth retorn dera ciutadania coma era sua pèira angulara. 

(DIARI SEGRE, 8 de hereuèr de 2014)

Quina crisi?

Ua des caracteristiques d’aguesta epòca qu’apèren “postmodernitat” ei eth sòn estat de crisi permanent, que coïncidís damb un sègle XX convulsat e afectat per guèrres mondiaus (enguan se’n commemòre era prumèra), guèrres fratricides (coma era espanhòla), massacres, hame, recessions… Era lista ei massa longa, en uns moments en qué cau regretar ua guèrra sagnanta en Síria, sense desbrembar era mala sòrt ara quau auem deishat es païsi dera Africa e persistís en China un sistèma qu’a prenut çò de piri deth capitalisme (es desigualtats dera desregulacion) e çò de piri deth comunisme (era dictadura, era casta, era manca de libertats). Per citar sonque quauqui des exemples actuaus. Era crisi qu’ara referenciam non ei pas nauèra. A gahat totun d’autes dimensions. Pensaires dera causa hè decades qu’en parlen quan analisen er esperit epocau. En tot reconéisher-la, aguesta crisi, en un escrit de 1958, María Zambrano afirme en prològ dera edicion de 1987: “La crisis de Occidente ya no ha lugar apenas. No hay crisis, lo que hay más que nunca es orfandad. Oscuros dioses han tomado el lugar de la luminosa claridad, aquella que se presentaba ofreciendo a la historia, al mundo, como el cumplimiento, el término de la historia sacrificial”. Quan se pèrd un sens incondicionau dera existéncia, es dius escurs aquerissen formes diuèrses, escindidi deth món fisic e dera persona qu’i demore, qu’an era sua arraïtz enes valors pecuniaris dera economia neishuda a finaus deth sègle XIX e principis deth XX, a saber: eth diu mercat que règne un sistèma basat ena obsession peth creishement, era produccion coma extraccion ilimitada e eth trabalh coma explotacion laborau (damb pòga ofèrta e mès precària), mutadi enes naui dius dera “productivitat” e era “competitivitat”, que sònen tan ben en quinsevolh discurs de Davos, vertat? 

(DIARI SEGRE, 25 de gèr de 2014)