En tempsi dera canicula, pren mès fòrça era vida activa, mès enlà des categories cartesianes que la subjècten a un moviment sense cambi ne contradiccion, coma un castèth en er aire heired e paralizador, pr’amor que suprimir eth desir, era passion, era fe, serie ua sòrta d’automutilacion. Per aquerò, se mos a dat era carn e era passion. Son paraules d’Isaiah Berlin, istoriaire des idèes, respècte de Hamann, eth prumèr des romantics, origina der irracionalisme modèrn. Eth romanticisme “ei çò de primitiu, e joen, aquerò qu’ei mancat d’instruccion”, afirme en sòn trabalh sus es arraïtz d’aguest moviment, que, seguís, “ei eth sens dera vida exuberanta der òme en sòn estat naturau, mès tanben ei palidesa, fèbre, malautia, decadéncia, era maladie du siècle, La Belle Dame Sans Merci, era dança dera mòrt e era mòrt madeisha”. Era vida fluís ena confusion, eth conflicte e eth caòs, mès tanben auance damb era armonia dera patz e era dissolucion mistica en etèrn esperit absolut. Aguesta arraïtz n’ei encara ua atraccion perque compren era plenitud dera vida, d’ençà deth mistèri e eth paisatge familiar enquiar interès pera antiguetat e eth cambi trencador. Era existéncia s’escape ara matematica. Aguesta ei dilhèu era sua grana novetat, coma era de Hamann n’ei era deth pensament simbolic, centrat en lenguatge, coma “prumèr e darrèr organ e critèri dera rason”, en dialòg, comunicacion e comprension immediata. Er acte creatiu, élan vital, n’a de subergésser, perque ei mès personau e permet possar era volentat, perque era vida, coma diderie Fichte, comence damb era accion, eth coneishement dera quau en facilite era sua efectivitat, en un acte de fe de cap tad aguesta creacion, qu’ei libertat, mès coma ua volentat omnipotenta, tan ardenta e dangerosa coma era canicula.
(23-7-2016)
amadormarques.com 